Զբօսանք՝ Մարդիկ Դիտել

Եթէ ինքզինքնիդ ցանցրոյթի մէջ գտնեք օրին մէկը, կ՚առաջարկեմ հետեւեալ ժամանցը փորձել։

133_541937610612_536_n

Սփիւռքահայաշուարում

Հայաստանի մէջ բաւարար ժամանակ անցնելէն ետք, Ամերիկա վերադառնալով՝ նկատեցի որ շա՜տ հետաքրքիր է մարդոց անհանգստութիւնը դիտել երբ ուրիշը պատահականաբար իրենց աչքերուն մէջ կը նայի՝ ըսենք փողոցը իրար անցնելու ատեն. Շու՛տով կը քաշուին ու գետին կամ միւս կողմ կը տեղաւորեն իրենց ուշադրութիւնը։ Եթէ նոյնը ընես Հայաստանի քաղաքացիին, կարծես թէ տարօրինակ երեւոյթ բնաւ չըլլար. Ընդհակառակը՝ մարդիկ միշտ իրար աչք կ՚անցնեն, վերէն վար չափելով առանց ոեւէ վախի կամ խնամքի։ Իմ կարծիքով, այս տեսակի մշակութային տարբերութիւնները, կամ նշանակումները, ահագին հասկացողութիւն կրնան տալ մեզ աշխարհի զանազան մարդկային հասարակութիւններու մասին. այս օրինակը առնելով, կրնանք եզրակացնել որ հայոց կարիքը անընդհատ աշխատելու իրենց յարատեւման համար (գիտակցօրէն թէ ոչ), որոշ ազդեցութիւն ունեցած է, ու կը շարունակէ ունենալ, իրենց վարքը հասարակութեան մէջ ու հանդէպ ստեղծելու կամ ձեւի բերելու։

Իսկ դու՞ք ինչ կը կարծեք։

Advertisements

3 thoughts on “Զբօսանք՝ Մարդիկ Դիտել

  1. I’ve been doin this since 96! Բայց լուրջ եմ. վաղուց եմ առել էս: Մօտաւորապէս տասը տարիէ ի վեր, եւ մանավանդ քսան տարեկանիս, այս փորձը ամէնայն հաճելի սբաղումներէս մէկն էր: Հայաստան երթալէս առաջ, Հայաստանէն եկած հայերու շարժումներն ու հարաբերութիւնները ուսումասիրելով, եւ Հայաստանցի ընկերնու հետ շփումէս, հասկցայ որ body language ըսուածը շատ աւելի մեծ տեղ ունի իրենց հոգեբանական կեանքին մէջ: Շատ աւելի սկայուն են body language հարաբերութեան:
    Այս ամառ նկատեցի որ Միջին Արեւելքէն եկած հայերը (մանավանդ Սուրիայէն եկած հայերը, որոնք միացած են Երեւանի հիւսուածքին) նոյնքան ուշադիր չէն այս մարմնի ու աչքի շարժումներու: Նկատեցի մի քանի անքամ, որ այս էր հարաբերական հարցերու սկզբնական ծագումներէն մէկը: Բացատրեմ. Հայաստանի մէջ, յարգանքը մեծագոյն արժէք մըն է, եւ շատ լուրջի առնուած է (ինչպէս որ պէտք է ըլլայ): Ուրէմն, երբ ճաշարանի սպասաւոր/սպասուհի մը աչքի նայուածք չ’ստանար, կամ վաճարական մը այդ յարգանքը չ’ստանար, շատ հնարաւոր է որ այդ անձը իր նշմարածը դիմացինին ետ փոխանակէ: Նմանապէս, երբ տղայ մարդ ուրիշ տղայ մարդու աչքին չի կրնար նայիլ, ճիշդ ինչպէս որ բնութեան մէջ է, այդ յերու նայող տղայ մարդը հաւասար նայուածքով այլէւս չի նկատուիր: Ստորակարգ դասի վրայ կը նկատուի:
    Բայց վերադարնանք առաջին կէտին: Իմ կարծիքովս, այս հարցը կ’րնայ մէր bourgeois ապրելակերպեն կ’արնէ իր սկզբունքը: Երբ Միջին Արեւելքում, մի անձ չի հարգի նրա դիմացի սպասաւորի, շատ ուշադրութիւն չի տալիս որ նրա հարգանք ցոյց տայ: Կամ, պարզապէս զգուշ պէտք չ’ունի ըլլալու որ ինչպէս կը վարուի այդ անցին հետ, որովհետեւ սովորութիւնը այդպէս մըն է ուր անձը իր ուզածը կուզէ, դրամը կ’ուտայ, եւ այդ բանը կ’ստանայ, արանց անպայման դիմացինին մարդու տեղ դնելու: Անշուշտ Ամէրիկա այլ այսպէս է: Երբ անձ մը այս վարուելակէրպը հետը կը բերէ Հայաստան, եթէ դիմացինին զգուշութեամբ չի վարուի, այդ անձը կ’րնայ :
    Գիտեմ քիչ մը շեղուեցայ գու նոյթէդ Ստեփան ճան:
    Բայց այդ աչքի փորձը շատ հաճելի է: Շատոնց է չէմ ըրած (թէեւ մինջեւ որոշ չափ սկսած եմ բնականօրէն ընել տարիներու ընթացքին): Պիտի սկսիմ այս աչքի մէջ նայելու փորձը ընել նորեն: Շնորհակալ ե՛մ Ստեփան:

    • Շնորհակալութիւն ընկեր՝ մեկնաբանութեանդ համար։

      Հետաքրքիր հաւանական նիւթ մը բացիր. գուցէ, եթէ այդ քու բացատրած «մարդը մարդու տեղ դնելը» (իր սովորական մշակութային վարմունքի միջոցաւ) կը ներածուի Հայաստանի հասարակական հիւսուածքին մէջ՝ եկող գաղթականներուն հետ, կարելիութիւնը կա՞յ որ Հայաստանի համայնքային վարմունքն ալ մօտ-օրէն փոփոխուի այսպիսով։

      2րդ՝ ես միշտ կարծած էի որ այդ վարմունքը աւելի Արեւմտեան սովորութիւն (Արևմտեան աշխարհը, ոչ թէ Արևմտեան Հայաստանը). բայց դուն ճշդած ես որ Միջին Արևելքի որոշ հասարակութիւններն ալ նոյնպէս կը վարուին իրար հետ։ Այս նշմարումը աչքի կը բերէ ուրիշ հաւանականութիւն մը. արդեօք կարելի՞ է որ Հայաստանի մեծամասամբ գիւղական առմատ ունենալը, և այդկէ ծագած մարդկային հետաքրքրութիւնը, պատճառ է մարդոց վարմունքին համար (ստիպուած իմ կարծիքս չէ, բայց ուրիշներէն լսած եմ աս)։ Այլապէս, կրնա՞յ ըլլալ որ մեր Հայ մշակոյթի յարգանքի հսկայական կարեւորութիւնը պատճառ է անընդհատ իրարմէ վկայութիւն ու ճանաչում խնդրելու կամ հրամայելու համար (ինչպէս որ կարծեմ ուզեցիր հասկցնել)։ Ի՜նչ որ է, ա՛յո, շատ հետաքրքիր է ուսումնասիրել ու փորձի ենթարկել։

  2. Այո, ես այդ նոյնը մտածեր եմ։ Շատ տխուր կ’ըլլամ եթէ այդպէս դառնայ իմ հայրէնիքս, որովհետեւ հոն մարդկայնութիւն մը տեսած եմ որ ուրիշ տեղ չէմ տեսած։

    Իսկ եկրորդ մասին վերաբերեալ, չեմ գիտեր պատճարը ինչ է հայոց այս կամ այն բնաւորութեան։ Մի մորնար որ երեք հազար տարուայ պատմութիւն ունի հայ ազգը։ Ուրէմն ես այդ հսկայական աշխատանքը «անթրօփօլօճիսթ» և այլ գիտնականներուն կը ցգեմ որ լուծեն։

What are you thinking? Ի՞նչ կը մտածեք:

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s